Navigation

You are here

Onderzoek

Werken aan betere behandeling en preventie van nierstenen

Wij zijn actief betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe inzichten in oorzaak, behandeling en preventie van nierstenen.

Verwijdering van een steen door een barbier-chirurgijn. hiernaast een foto van de steenvergruizer

 

Nieuwste verwijderingsmethoden 

Onze afdeling loopt internationaal voorop in het ontwikkelen en toepassen van nieuwe behandelingen ter verwijdering en ter preventie van steenvorming.

In 1988 waren we het eerste centrum in Nederland en een van de eerste wereldwijd die begonnen met het verwijderen van nierstenen met een vergruizer. De komst van de steenvergruizer betekende een zeer grote verbetering ten opzichte van de open operaties die tot dan toe nodig waren. Vanaf dit begin zijn we in samenwerking met fabrikanten van de apparatuur actief betrokken geweest bij het optimaliseren van de effectiviteit van steenvergruizing en het minimaliseren van de bij-effecten. Op dit moment is het percentage patiënten waarbij de steen na de eerste behandeling volledig weg is zeer hoog. Dit is mede een reden dat de zorgverzekeraar CZ onze afdeling heeft aangewezen als voorkeurs aanbieder voor steenbehandeling.

 

“En gelijck eenen die valt in de vallende sieckte, niet genesen en wordt ge-noemt, indien hy uyt den val opstaet; maar wel alleenelijck in ‘t verhoeden van noyt meer voortaen te vallen: alsoo oock de volkomen genesinge des steens, en bestaet niet in eenen steen te doen ruymen, te snijden, t’ontdoen, oft uyt te saegen; maar wel eygentlijker in ‘t besorgen, dat den krancken soo vry stae van de vervallinge, als eenen die noyt steenigh en was..” Van Helmont, 1660.

 

Optimale preventie
Al eeuwen wordt gezocht naar manieren om steenvorming in de urinewegen te voorkomen.

Een goede verwijdering van een steen moet gevolgd moet worden door effectieve preventie van nieuwe steenvorming. Voor effectieve preventie moeten we beschikken over de kennis en de mogelijkheden om het risico op herhaalde steenvorming vast te kunnen stellen en om dat risico te kunnen verkleinen. Sinds 1984 zijn we darom intensief betrokken bij het ontrafelen van de oorzaak van niersteenvorming. Onze expertise is vastgelegd in meer dan 70 publicaties in vaktijdschriften en in meerdere boek(hoofdstukken) en proefschriften.

 

Onze bijdrage aan het ontrafelen van de oorzaken van niersteenvorming.

Ons onderzoek heeft veel inzicht opgeleverd in de mechanismen waarmee nierstenen gevormd worden. Een grondmechanisme is de vorming van kristallen die niet meer vrij met de urine meebewegen [13]. Dit kan komen doordat ze te groot zijn geworden [1,4,13,57], blijven plakken aan cellen waarlangs de urine stroomt [13,39,42,59,77] of terecht komen in het nierweefsel [25,33,38]. De nier kan deze kristallen in het weefsel opruimen [46,49] maar van hieruit kan ook een steen beginnen te vormen.

De volgende vraag is waarom deze mechanismen in werking kunnen treden. De vorming van grote kristalaggregaten, wat het risico op steenvorming sterk vergroot [1,4,13,14] neemt toe bij een verkeerde dieetbelasting [5]. Te weinig drinken (een laag urine volume), te veel dierlijke eiwitten (zuurbelasting), te veel oxalaat in de voeding (sommige specifieke voedingsmiddelen), en te veel zout verhogen direct meetbaar het risico op steenvorming [5]. Deze vondst sluit aan bij resultaten van andere onderzoekers die laten zien dat mensen met een westers dieet, met veel zout en dierlijk eiwit, veel vaker nierstenen vormen en dat aanpassen van dat dieet de steenvorming vermindert. Hetzelfde westerse dieet lijkt ook een zodanige belasting voor de niercellen te geven dat deze beschadigd kunnen raken en zo hun natuurlijke vermogen om kristallen niet te laten plakken verliezen [67,75,79].

Met deze kennis kunnen we doelgerichte dieetaanpassingen adviseren [54] en zoeken naar medicatie die de nadelige effecten van het westerse “steendieet” kunnen compenseren [4,18,36].

De resultaten van onze onderzoeksinspanningen worden doorlopend gepresenteerd en getoetst met publicaties in vooraanstaande vaktijdschriften en voordrachten op internationale fora zoals het in 2001 door onszelf georganiseerde internationale congres over niersteenvorming.